محمد حسين بن مهدى فراهانى

108

سفرنامه ميرزا محمد حسين فراهانى ( فارسى )

است ، كه تاريخ فوتش يك هزار و سه هجرى است . و يكى هم قبر سلطان احمد خان ثانى است . و سه قبر ديگر هم مال زنهاى آنهاست . و در نزديكى اين گنبد بزرگ دو گنبد ديگر است كه هر دو قبر زنهاى سلطان سليمان خان اول است . و در اين قبور مستحفظين و خدام و قراء هستند كه از وقفيات اين مسجد و مقبره ماهيانه مىگيرند . و در جنب مسجد يك مكتب‌خانهء اسلامى هم هست كه آن نيز از بناهاى سلطان سليمان خان [ است ] و ماهيانهء معينى به جهت معلم و لله و فراشها و مخارج اطفال دارد . مسجد سلطان محمد فاتح مسجد سلطان محمد فاتح [ كه ] در جنب او مدرسه [ است ] . و اصل مسجد بزرگ نيست ، اما در اطراف او فضاى وسيعى است كه بعضى چيزها خريد و فروش مىنمايند . و در صحن مسجد بيست ستون مرمر است ، و شش ستون آن بزرگ و باقى كوچك‌اند . و تاريخ اين مسجد در سنهء هشت صد و شصت و هفت بنا شده و در هشت‌صد و هفتاد و پنج به اتمام رسيده است . و قبل از اين در اسلامبول مسجد ساخته نشده است . مسجد نورى عثمان اين مسجد چندان بزرگ نيست اما يك اطاق بزرگ بسيار مرتفعى دارد ، و مدرسه هم پهلوى اوست . و اين مسجد و مدرسه [ را ] سلطان عثمان پسر سلطان مصطفى خان ثانى در سنهء هزار و يك‌صد و شصت و نه بنا نهاده است . مسجد سلطان بايزيد خان اين مسجد پهلوى ميدان عسكريه و مسافرخانهء عسكريه است . و در صحن آن بيست ستون يكپارچهء سنگى است . و ميان مسجد چهارپايه از سنگ ، و ميان هر دو پايه يك ستون يكپارچهء سنگى به رنگ سنگ سماق است مثل ستونهاى مسجد اياصوفى . و اين مسجد از بناهاى سلطان بايزيد خان پسر سلطان محمد فاتح است كه در سنهء نهصد و سه بنا نهاده و در نهصد و يازده به اتمام رسانيده است . مسجد سلطان سليم خان مسجد سلطان سليم خان ، كه در صحن مسجد سه طرف ايوان و هر طرفى چهار ستون مرمر دارد . و دو چنار قوى هم وسط صحن است . و در ميان خود مسجد شش ستون مرمر بزرگ است كه قد و